Sürdürülebilirlik Nedir? Hangi Şirketler Rapor Hazırlayacak?

Son yıllarda çevresel bir kavram olmaktan çıkan sürdürülebilirlik, ekonomik ve sosyal dinamiklerin de ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Çünkü şirketler artık sadece finansal başarı ile değil; çevresel sosyal ve yönetişimsel performanslarıyla (ESG) da değerlendirilir. Bu değişim; müşterilerin, yatırımcıların ve düzenleyici kurumların beklentileriyle paralel olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle işletmeler için “sürdürülebilirlik nedir?” sorusunun doğru şekilde cevaplanması, şirket performansını değerlendirmesi ve geleceğe yönelik bilinçli kararlar alması gerekir.

Sürdürülebilirlik Nedir? Neden Önemlidir?

“Sürdürülebilirlik nedir?” sorusuna, en genel anlamıyla şu şekilde yanıt verilebilir: Bugünkü ihtiyaçları karşılarken gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan ekonomik, çevresel ve sosyal refahı dengeleme yaklaşımı. Bu perspektif, yalnızca karbon emisyonlarının azaltılmasını değil; aynı zamanda toplumsal etkilerin, yönetim yapılandırmasının ve etik standartların da raporlanmasını içerir. İş dünyasında sürdürülebilirlik üç ana ayak üzerinden değerlendirilir:

• Çevresel (Environmental): Enerji ve kaynak kullanımı, karbon emisyonu, atık yönetimi gibi çevresel etkiler. 
• Sosyal (Social): Çalışan hakları, çeşitlilik, sağlık, güvenlik ve toplum ilişkileri.
• Yönetişim (Governance): Yönetim yapısı, etik kurallar, risk yönetimi ve şeffaflık.

Bu üç boyutun bir arada değerlendirilmesi, şirketin sürdürülebilirlik performansını bütünsel bir biçimde sergiler.

Sürdürülebilirlik Raporlarında Hangi Konular Yer Alır?

Sürdürülebilirlik raporları; şirketlerin çevresel, sosyal ve yönetişimsel etkilerini sistematik şekilde ortaya koyan kapsamlı çalışmalardır. Bu raporlarda yer alan başlıca konular şunlardır:

• İklim Riskleri ve Karbon Ayak İzi: Şirket faaliyetlerinden kaynaklanan doğrudan ve dolaylı sera gazı emisyonları, iklim değişikliğinin işletme üzerindeki fiziksel ve geçiş riskleri ile emisyon azaltım hedefleri bu başlık altında raporlanır.
• Enerji, Su ve Doğal Kaynak Kullanımı: Enerji tüketimi, yenilenebilir enerji kullanımı, su yönetimi ve doğal kaynakların verimli kullanımına yönelik uygulamalar, operasyonel sürdürülebilirliğin temel göstergeleri arasında yer alır. 
• Çalışan Politikaları ve İnsan Hakları: Çalışan sağlığı ve güvenliği, eşitlik ve çeşitlilik uygulamaları, eğitim politikaları, insan hakların saygı bu kapsamda değerlendirilir.
• Tedarik Zinciri ve Üçüncü Taraf Riskleri: Tedarikçilerin çevresel ve sosyal etkileri, sürdürülebilirlik kriterlerine uyumları ve olası riskler raporlanır.
• Yönetim Kurulu Yapısı ve İç Kontrol Mekanizmaları: Şeffaf yönetim anlayışı, etik kurallar, risk yönetimi ve iç kontrol sistemleri sürdürülebilirlik raporlarının yönetişim boyutunu oluşturur.

Yalnızca bu başlıklara bakarak bile sürdürülebilirlik raporlarının soyut bir yükümlülük olmadığı, ölçülebilir ve denetlenebilir unsurlardan oluştuğu görülebilir. Ayrıca tüm bu başlıklar “Sürdürülebilirlik nedir?” sorusuna net bir yanıt verir.

Türkiye’de Sürdürülebilirlik Raporlama Mevzuatı: Hangi Şirketler Rapor Hazırlamak Zorunda?

Raporlama mevzuatının öğrenilmesi, en az “Sürdürülebilirlik nedir?” sorusunun cevabını öğrenmek kadar önemli. Türkiye’de sürdürülebilirlik raporlaması, resmi olarak Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) kapsamında düzenlenmiştir. Bu standartlar, KGK (Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu) tarafından Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu'nun (ISSB) IFRS S1 ve IFRS S2 standartları temel alınarak hazırlanmıştır.

TSRS, 29 Aralık 2023 tarihli ve 32414 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sürdürülebilirlik raporlaması, 01/01/2024 tarihinden itibaren belirli şirketler için zorunlu hale gelmiştir. Aşağıdaki üç ölçütten en az ikisini art arda iki raporlama döneminde karşılayan şirketler için sürdürülebilirlik raporlaması zorunludur.

• 250 veya daha fazla çalışan,
• 500 milyon TL veya daha fazla aktif toplam,
• 1 milyar TL veya daha fazla yıllık net satış hasılatı.

Bankalar ise diğer kriterlere bakılmaksızın kendi düzenleyici kurumlarının denetimine tabi oldukları için sürdürülebilirlik raporlamasını zorunlu olarak uygulamak durumundadır. Yalnızca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesindeki bankalar bu kapsamın dışında bırakılmıştır. Bu kapsamda, Türkiye’de gönüllülük esasına ek olarak zorunlu sürdürülebilirlik raporlaması ilk kez mevzuata girmiştir.

Avrupa Birliği’ndeki Yükümlülükler: CSRD

Türkiye’deki düzenlemelere paralel olarak Avrupa Birliği de sürdürülebilirlik raporlamasını zorunlu hale getiren bir çerçeve oluşturmuştur. Bu çerçeve, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) olarak adlandırılmıştır. 

CSRD’nin iki temel amacı bulunur. Bunlardan ilki şeffaf, karşılaştırılabilir ve güvenilir sürdürülebilirlik verilerini zorunlu kılmaktır. Diğeri ise yatırımcıların, paydaşların ve toplumun şirketlerin sürdürülebilirlik performansını değerlendirebilmesini sağlamaktır. 

AB’de faaliyet gösteren büyük şirketler ve belirli büyüklükteki şirketler çevresel, sosyal ve yönetişimsel etkilerini raporlamak zorundadır. 2025 yılında CSRD kapsamındaki büyük şirketler için ilk uygulamalar başlamıştır. 2026 yılında ise küçük ve orta ölçekli halka açık şirketler de kapsama girmiştir. CSRD, Avrupa dışında faaliyet gösteren ancak AB içinde önemli iştiraki ve cirosu olan şirketlere de raporlama zorunluluğu getirmiştir.

Sürdürülebilirlik Raporlamasının Türkiye’deki ve Uluslararası Bağlamdaki Standartları

Türkiye’de TSRS 1 ve TSRS 2 olmak üzere iki farklı standart bulunur. TSRS 1, sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin açıklanmasını gerektirir. TSRS 2 ise iklimle ilgili açıklamaları ve risk-fırsat raporlamalarını kapsar. Her iki standart da sürdürülebilirlik risklerini, hedeflerini ve performansını kapsamlı bir şekilde raporlamayı zorunlu kılar. Raporlar, “TSRS Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu” başlığı altında, finansal raporlarla birlikte veya entegre rapor biçiminde yayımlanabilir.

TSRS, ISSB’nin IFRS S1 ve S2 sürdürülebilirlik standartlarıyla uyumlu şekilde düzenlenmiştir. Bu uyum, yerel raporlamanın uluslararası raporlamayla entegrasyonunu kolaylaştırır. AB’de uygulanan CSRD kapsamında ise Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) kullanılır. Bu standartlar; şirketlerin raporlarında özellikle iklim, biyolojik çeşitlilik ve insan haklarına ilişkin konuları kapsar.

Sürdürülebilirlik Raporları Hazırlarken Bir Mali Müşavirle Çalışın!

Sürdürülebilirlik artık yalnızca bir uygulama olmanın dışına çıkmış durumda. Bunu yasal bir zorunluluk, stratejik bir gereklilik ve rekabet avantajı yaratan bir unsur olarak görmek gerekiyor. Türkiye’de TSRS’nin yürürlüğe girmesiyle birlikte raporlama yükümlülüğü belirli eşikleri aşan tüm şirketler için başladığından, şirketler sürdürülebilirlik stratejilerini bu yasal çerçevenin merkezine yerleştirmek durumunda.

Günümüz iş dünyasında sürdürülebilirlik raporlaması, sadece uyum ve şeffaflık sağlamakla kalmaz. Aynı zamanda uzun vadeli değer yaratma, risk yönetimi ve yatırımcı güveni açısından da merkezi bir rol üstlenir. Bu nedenle ESG raporlamalarının alanında uzman profesyoneller tarafından hazırlanması gerekir. Siz de “Sürdürülebilirlik nedir?” sorusuna birinci ağızdan yanıt bulmak ya da sürdürülebilirlik raporları hazırlama konusunda profesyonel destek almak isterseniz, şimdi bizimle iletişime geçebilirsiniz. 

Sık Sorulan Sorular

Tarih: 06.01.2026

Kaynak: 29 Aralık 2023 tarihli ve 32414 sayılı Resmi Gazete

UYARI: Bu yazıda yer alan bilgiler sadece genel bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel olarak herhangi bir hizmet ya da tavsiye sunmayı amaçlamaz. Şirketiniz için ve bireysel olarak karar almadan önce mutlaka profesyonel bir uzmana danışın.

SMMM Burak Bayraktar bu yazıda yer alan bilgilerin kullanılması sonucunda oluşacak zararlardan sorumlu değildir. Bu İnternet Sitesi'ndeki makale ve yazılar, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Burak Bayraktar'a aittir. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.