GTİP Sorgulama Nasıl Yapılır? GTİP Kodu Nedir, Ne İşe Yarar?

Ticaret dünyasında kullanılan çeşitli kodlar, ürünleri tanımlamaya ve ticari faaliyetlerin çok daha düzenli şekilde ilerlemesine yardımcı olur. Özellikle söz konusu dış ticaret olduğunda bu kodlar kritik öneme sahiptir. GTİP de dış ticarette izlenebilirliği artıran önemli bir kod sistemidir. Hem ürünlere hem ürünlerin üretim yerlerine dair detaylı bilgi sağlayan GTİP sistemi güvenilir dış ticaretin anahtar noktalarından biri olarak kabul edilebilir. 

Peki, GTİP nedir ve GTİP sorgulama işlemleri nasıl yapılır? Bu makalemizde GTİP sorgulama işlemleri ile ilgili olarak kapsamlı bilgi bulabilirsiniz.

GTİP Nedir?

Ürünlerin tanımlanması, dış ticaret faaliyetlerinin düzenli ve izlenebilir şekilde devam etmesini sağlar. Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu olarak adlandırılan GTİP Türkiye’ye özgü bir sistemdir. Uluslararası alanda HS Code veya Harmonized System gibi isimlerle tanımlanan bu sistem ürünlerin Türk Gümrük Tarife Cetveli içindeki 12 haneli kodlar aracılığıyla sınıflandırılmasını sağlar. 

Ürünlerin doğru şekilde kategorize edilmesine yardımcı olan GTİP sistemi hem alıcılara hem satıcılara önemli bilgiler sunar. Ürünlerin üretim bölgesi veya içeriğini GTİP kodu sayesinde görebilmek mümkündür. Bu da farklı ülkelerden gelen ürünlerin hem birbirinden ayrılması hem gümrük işlemlerinin sağlıklı yürütülmesi açısından kritiktir. 12 rakamdan oluşan GTİP kodunun içeriğinde her ürün için benzersiz bir tanım bulunur. Bu tanım, dış ticaret işlemlerinin sorunsuz ilerlemesi için anahtar bir rol üstlenir.

GTİP Kodundaki Rakamlar Ne Anlama Gelir?

Türk Gümrük Tarife Cetveli içinde yer alan 12 haneli kod belirli standartlara uygun şekilde oluşturulmuştur ve her rakamın bir anlamı bulunur. Bu anlamlar şunlardır:

• İlk 6 rakam, Dünya Gümrük Örgütü’ne üye olan ülkelerde ortak kullanılan Harmonized System (HS) kodunu ifade eder.
• 7. ve 8. rakamlar, Avrupa Birliği ülkeleri tarafından uygulanan Combined Nomenclature (CN) kodlarına karşılık gelir. 
• 9. ve 10. rakamlar, Türkiye’nin kendi vergi düzenlemeleri doğrultusunda oluşturulan ulusal alt pozisyonları belirtir.
• 11. ve 12. rakamlar, yalnızca istatistiksel amaçlarla eklenmiş kodlardır.

Örnek bir GTİP kodu ise aşağıdaki gibidir:

Siz de herhangi bir GTİP sorgulama işlemi yaptığınız zaman, yukarıdaki tablo üzerinden ürünler ve ürünlerin üretim yerleri hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

GTİP Sorgulama İşlemi Nasıl Yapılır?

GTİP sorgulama işlemini doğru şekilde yapmak hem küçük hem büyük ölçekli ihracatçılar için önemli avantajlar getirebilir. GTİP sorgulama işlemini yapmak için kullanılabilecek pek çok araç olmakla birlikte bunlar arasından öne çıkanlar şunlardır:

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) GTİP Arama Motoru

TİM resmi web sitesi üzerinden kullanabileceğiniz bu arama motoru üzerinden ürün adı veya GTİP kodu ile arama yapmanız mümkündür. Bu arama motoru aracılığıyla ürün adı ve GTİP numarasının yanında dış ticaret istatistiklerine de ulaşabilirsiniz.

Ticaret Bakanlığına Bağlı Destek Yönetim Sistemi (DYS)

DYS sistemi üzerinden yalnızca GTİP kodlarını görüntülemekle kalmaz, aynı zamanda vergi oranlarını ve gümrük tarifelerini de görüntüleyebilirsiniz. İthalat ve ithalat işlemleri için güvenilir bir başvuru kaynağı olarak DYS’yi kullanabilirsiniz. 

Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği (BAİB) GTİP Sorgulama Ekranı

Batı Akdeniz bölgesinde dış ticaret faaliyetlerinde bulunan ihracatçılar için geliştirilmiş olan bu sistem kolay bir arayüze sahiptir. Ürün adı veya GTİP numarası üzerinden sorgulama yapmak mümkündür. 

Tarife Arama Motoru (TARA)

Ticaret Bakanlığı tarafından geliştirilen bu sistem sayesinde hem anahtar kelime kullanarak hem GTİP kodu ile arama yapılabilir. Sistem üzerinden ürünlerin güncel gümrük tarifeleri, vergi oranları ve mevzuat bilgileri görüntülenebilir. 

Ticaret Bakanlığı Resmi Web Sitesi

Ticaret Bakanlığı’nın resmi web sitesi üzerinden GTİP kodlarını, kullanım alanlarını ve ticari işlemlerdeki rolüne dair detaylı açıklamaları bulabilirsiniz. Bu site ayrıca vergi uygulamaları hakkında da kapsamlı bilgi sunar.

GTİP Kodunun İhracatçılar İçin Avantajları Neler?

GTİP sorgulama işlemlerinin doğru şekilde yapılmaması ihracatçılar için çeşitli sorunları beraberinde getirebilir. Oysa GTİP sorgulama işleminin yapıldığı durumlarda önemli avantajlar elde edilebilir. Bu avantajlar arasından öne çıkanlar şunlardır:

Vergi Oranlarının Doğru Uygulanması

GTİP sorgulama işlemi yapıldığında, aynı zamanda ticareti yapılacak ürüne uygulanacak olan gümrük vergisi oranı da öğrenilmiş olur. Bu nedenle sorgulama işlemini yapmak ithalat veya ihracat sırasında vergi oranlarını doğru uygulamak anlamına gelir.

İthalat veya İhracat Yasaklarının Denetimi

Bazı ülkeler, bazı ürün gruplarına ithalat yasakları veya ithalat kotaları gibi çeşitli ticaret yasakları getirebilir. GTİP kodunu sorgulayarak bilgileri gördüğünüz zaman, bu tür politikaların hangi ürünlere uygulanacağını öğrenebilir ve böylece denetimleri kolaylaştırabilirsiniz.

İthalat ve İhracat Hacimlerinin Takibi

GTİP kodlarının en önemli avantajlarından biri, dış ticaret istatistiklerinin toplanması ve analizinin yapılmasıdır. Devletlerin GTİP kodları sayesinde ithalat ve ihracat hacimlerini takip etmeleri, ekonomi politikalarını bu kodlar üzerinden şekillendirmeleri mümkündür.

Tüketici Güvenliğinin Artırılması

Hem piyasanın gözetilmesi hem denetim politikalarının doğru şekilde çalışması GTİP sistemi sayesinde kolaylaşır. GTİP kodlarını takip etmek, güvensiz veya yasaklı malların tespit edilmesini kolaylaştırırken tüketici güvenliğini de artırır.

Uluslararası Kabul Gören Belirleyici Standartlara Uygunluk

GTİP, uluslararası ticarette kabul edilmiş belirleyici bir standarttır. Bu nedenle ülkeler arası ticarette ortak bir dil oluşturulmasını sağlar. Ticareti yapılan ürünlerin global pazarlarda sorunsuz şekilde işlem görmesi GTİP sistemi sayesinde mümkün hale gelmiştir.

Zaman Tasarrufunda ve Kaynak Kullanımında Verimlilik

GTİP sorgulama işlemleri ancak online olarak gerçekleştirebilir. Bu da ürünlerin sınıflandırılmasını ve belge hazırlama süreçlerini kolaylaştırır. Bu kolaylığın bir sonucu olarak hem işlemlerin daha hızlı sonuçlanması hem kaynakların daha verimli kullanılması sağlanır.

Türkiye’de kullanılan tüm uluslararası standartlar ve GTİP sorgulama sisteminin avantajları göz önünde bulundurulduğunda, bu sistemi dış ticaret faaliyetlerinin en önemli araçlarından biri olarak göstermek mümkündür.

GTİP Sorgulama İşlemini Neden Önemsemelisiniz?

GTİP sorgulama işlemlerini doğru şekilde yapmak ve hem ürün hem ürünlerin üretim yerleri hakkında kapsamlı bilgi sahibi olmak, dış ticarette elinizi güçlendirebilir. Profesyonel mali müşavir ekipleri bu konudaki uzmanlıkları sayesinde süreci sizin adınıza yönetebilir. Mali müşavirler size GTİP kodlarının belirlenmesinde ve doğru okunmasında destek sağlayarak oluşabilecek potansiyel risklerden korunmanıza yardımcı olabilir. 

Eğer siz de dış ticaret faaliyetlerinde elinizi güçlendirmek, evrak hazırlama ve vergilendirme süreçlerinde işleri hızlandırmak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.


UYARI: Bu yazıda yer alan bilgiler sadece genel bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel olarak herhangi bir hizmet ya da tavsiye sunmayı amaçlamaz. Şirketiniz için ve bireysel olarak karar almadan önce mutlaka profesyonel bir uzmana danışın.

SMMM Burak Bayraktar bu yazıda yer alan bilgilerin kullanılması sonucunda oluşacak zararlardan sorumlu değildir. Bu İnternet Sitesi'ndeki makale ve yazılar, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Burak Bayraktar'a aittir. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.